УЛАМЖЛАЛТ ХУВЦАС, ГОЁЛ ЧИМЭГЛЭЛ

Монгол улсад 20 орчим угсаатны бүлэг байдаг. Тэд бүгд өөрсдийн уламжлалт хувцас, гоёлтой бөгөөд тэдгээр нь тухайн угсаатны амьдран буй орчин , аж амьдрал, ёс заншил, өмсч эдэлж буй хүний нас хүйс, нийгмийн байр суурийг илэрхийлдэг ажээ. Монголын уламжлалт хувцас, гоёл чимэглэлийн танхимд Хүннүгээс эхлэн XIII зууны үе хүртэлх Монгол хувцасны хөгжлийг археологийн олдвор баримт болон эх сурвалжид тулгаарлан зургаар харуулсан байх бөгөөд үзүүлэгт дэглэгдсэн хувцас нь X-XX зууны эхэн үед хамаарна.

XVII-XX ЗУУНЫ ЭХЭН ҮЕИЙН МОНГОЛ ОРОН

XX зуун монголчуудын хувьд эрх чөлөө, тусгаар тогтнолын төлөө тэмцэл, өөрчлөлтөөр дүүрэн байлаа. Монголын ард түмэн үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал хийж, шашин төрийг хослон барьсан хаант төрийн хэлбэрээр төрт улсаа сэргээсэн түүхийг энэ танхимд харуулж байна. Та бүхэн Монгол орны улс төр, нийгэм-эдийн засагт гарсан өөрчлөлт дэвшлийг илтгэхүйц сонирхолтой үзмэрүүд, төрийн зүтгэлтнүүдийн хэрэглэж байсан эд өлгийн зүйлтэй танилцана.

Дэлгэрэнгүй 

 
Ялтсан хуягт гутал

Ялтсан хуягт гутал

XIV-XV зууны Монгол цэргийн байлдааны ялтсан хуягт гутал.  1953 онд...

Мөнгөн буга

Мөнгөн буга

Хүзүүгээ дээш сунган цэх зогсож буй дүрслэлтэй бугын эвэр, толгой...

Титэм

Титэм

Угалз хээ бүхий таван хэсэгтэй, нүүрэн талын төв хэсэгт жигүүрээ...

Ширмэл ширдэг

Ширмэл ширдэг

Энэ үзмэрийг Ноён уулын Сүжигтийн амны 6 дугаар булшнаас 1924...

Монголын Үндэсний Музей

newХХ зууны эхээр монгол оронд өрнөсөн хоёр хувьсгалын үр дүнд монголчууд эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо эргүүлэн авсан төдийгүй тухайн үеийн нийгэм, эдийн засаг, соёлын амьдралд томоохон өөрчлөлт, шинэчлэл гарав. Соёл, шинжлэх ухааны салбарт гарсан нэг томоохон ололт нь уламжлалт туршлага, өвдөө тулгуурлан орчин цагийн музей байгуулсан явдал юм. 1921 онд хувьсгал ялсны дараагаар музей байгуулах бэлтгэл ажлыг Судар бичгийн хүрээлэн голлон хариуцаж, ...1924 онд Богд гэгээний дэргэдийн үзмэрийн зүйлд байсан зарим хэсэг юмыг шилжүүлэн... хүлээн авч43, анх Жонон ван Ширнэндамдингийн хашаа байшинд хадгалж44 байгаад 1924 оны эцсээр албан ёсоор нээж, Жамъяан гүнг даргаар томилжээ. Энэ музей нь өнөөгийн Монголын үндэсний музейн эх үүсвэр байсан бөгөөд түүхэн хөгжлийнхөө явцад олон удаа өөрчлөгдөн шинэчлэгдэж ирсэн юм. 1931 онд “Хувьсгалын музей”, 1940 онд “Орон нутаг судлах Улсын төв музей”, 1956 онд ”Улсын төв музей”, 1971 онд” Монгол Ардын Хувьсгалын музей”, 1991 онд “Монголын Үндэсний Түүхийн музей”, 2008 оноос “Монголын Үндэсний Музей” болон өргөжиж, үйл ажиллагаагаа тасралтгүй явуулсаар иржээ.

Боловсролын ажил

  1. Алаг мэлхий
  2. Үйчүүр
  3. Хорол
”Алаг мэлхий” шагайн наадгай нь манай ардын эртний бэлгэдэлт тоглоом юм. Монголчууд битүүний өдөр буюу өвлийн адаг сарын сүүлийн өдөр гэр бүлээрээ алаг мэлхий өрж тоглодог. Алаг мэлхийг өрөхдөө шагайгаа өөр өөр тоотойгоор өрдөг ба өрөх арга хэлбэр, тоглох дүрэм адил байна. Тус тоглоомыг өрсөн шагайн тоогоор нь “Бага” “Дунд” “Хангал” “Их өрөг ” гэж нэрлэнэ.
Монголчууд жил бүрийн хавар тэмдэглэдэг уламжлалт баяр нэг нь Цагаан сар билээ. Энэ нь Дорно дахины улс орнууд болон Монголд эрт үеэс хэрэглэж ирсэн 12 жилийн /2012 онд луу жил байсан, 2013 онд могой жил болно/ цаг тооны бичгийн нэгэн жил дуусч дахин шинээр нэгэн жил гарахын өмнө өдрийг “Битүүн”, цаг тоолол шинээр эхлэх өдрийг “Шинийн нэгэн” гэж нэрлэнэ. “Битүүний үдэш” гэр бүл айл хотоороо тоглоом тоглодог уламжлалтай. Тухайлбал, Хүүхдүүд бидний хамгийн сайн мэддэг шагай няслах, дөрвөн бэрх, арван хоёр жил, малын заяа бодох, сүүжний ясаар шоодох, үүчүүр, өлзий хорол, зэрэг олон тоглоомуудаас гадна насан хүрсэн хүмүүс тоглодог төвхүү бөмбөг намнах, бөх харвах, шагай харвах, сээр шаах, хүзүү тойгны яс мулт цохих зэрэг эр чадал авхаалж самбаа сорьсон тоглоомууд байдаг. Эдгээр тоглоомуудаас “Үйчүүр” тоглоомыг хэрхэн тоглохыг сурцгаая. Энэ тоглоомыг халх, баруун монголд тоглож байсан, одоо ч баруун монголд хааяа тоглодог айлууд байдаг байна. Тоглоомын ач тус нь багаар ажиллах,түргэн сэтгэх, шийдвэр гаргах, цээжээр зөв бодох, тооцоолох чадварыг хөгжүүлдэг онцлогтой. Үйчүүрийг цаасан дээр зурж, модон дээр сийлж тоглоно. Энэхүү тоглоом нь амьтдын дүрсээс бүрдэх бөгөөд тус бүр лангаар үнэлэгддэг аж. Лан гэдэг хүндийн хэмжээ бөгөөд 1 лан нь 37,3 грамм юм. Арслан -1 ш 64 лан, бар -2 ш тус бүр 32 лан /бүгд 64 лан/, ирвэс-4 ш,16 лан /бүгд 64 лан/, буга- 8 ш 8 лан/ бүгд 64лан/, хүдэр- 16 ш 4 лан/ бүгд 64 лан/, нохой 2 ш 12 лан /бүгд 24 лан/, үнэг-1 ш 12 лан, харцага- 4 ш 7 лан /бүгд 28 лан/, туулай-32 ш 2 лан /бүгд 64 лан/, бялзуухай -64 ш 1 лан /бүгд 64 лан/. Ийнхүү амьтан бүр дээр 64 лан, бүгд 512 лангаас бүрдэнэ. 6 талдаа 1-6 хүртэл нүдтэй шоо хаяж тоглоно. Харин шооны 4 нүдтэй талыг “Улаан” гэж онцлон улаан тоонолжтой зурна, нэг нүдтэй талыг “Хонхор” гэнэ.
Олон жилийн жилийн түүхтэй “Хорол“ тоглоом нь XIX зууны үеэс үүсэлтэй. Судлаачид “Хорол” тоглоомыг монголчууд зохиосон гэж үздэг. Амьтдын дүрс бүхий сийлбэр болон зурагт тоглоомууд ихэд тархмал байдаг ба даалууны төрлийн тоглоом юм. Жил, Хорол, Тахил гэх мэт олон төрөл байдаг ба хоролоор тоглох нь бараг аймаг бүхэнд ялгаатай. Хорол тоглоомын гол билэгдэлт чанар нь хамтач ёсыг эрхэмлэн дээдлэж, бие биенээ хүндэтгэн харилцан эв найртай, аж төрөхийн ухааныг илэрхийлдэгт оршино. Мөн хүүхдүүдийн ухааныг тэлж, хэл ярианы баялагийг нь сайжруулах зорилгоор "Арван хоёр жил" дууг тоглох үедээ харилцан дуулдаг байжээ Хоролыг зүүн аймгийнхан “Амар баясгалан”, зарим нутагт “Зэндмэнэ” хэмээн нэрлэдэг. “Хорол”-ыг ахлах модноос нь эхлэн жагсаавал: Гарын мод нь хорол, зэндмэнэ, хангарьд, арслан, газрын мод нь хулгана, үхэр, бар, туулай, луу, могой, морь, хонь, бич, тахиа, нохой, гахай байна. Арван хоёр жилийн амьтан дээр дөрвөн төрлийн мод нэмж, нийт 64 модоор тоглодог. Эдгээр мод тус бүр дөрөв, дөрөв байна.
next
prev

Мэдээ, мэдээлэл

Цагийн хуваарь, тасалбар

ЗУН

5 сарын 15-нaaс-9 сарын 15 хүртэл

  • Өдөр бүр    08.30-22.00
  • Касс            09.30-20.30

ӨВӨЛ

9 сарын 16-наас - 5 сарын 14 хүртэл

  • Мягмар- Бямба 09.30-17.30
  • Касс       09.30-16.30
  • Даваа, Нямд амарна

ТАСАЛБАР

5 сарын 15-нaaс-9 сарын 15 хүртэл

  • Том хүн 8000₮
  • Оюутан 2500₮
  • Хүүхэд 1000₮

ЗУН

5 сарын 15-нaaс-9 сарын 15 хүртэл

  • Өдөр бүр    09.30-18.00
  • Касс            09.30-17.00

Log in

fb iconLog in with Facebook
create an account